Roczny przegląd samochodu to obowiązkowe badanie stanu technicznego pojazdu, obejmujące m.in. hamulce, oświetlenie i zawieszenie. Wymaga okazania dowodu rejestracyjnego i kończy się wpisem do CEPiK.
Obowiązkowe badanie techniczne pojazdu to dla wielu kierowców coroczny, często stresujący obowiązek. Jednak jego głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa na drogach poprzez eliminację pojazdów zagrażających innym uczestnikom ruchu. Ten kompleksowy poradnik wyjaśnia, na czym polega przegląd, jak się do niego efektywnie przygotować i co zrobić w przypadku wykrycia usterek, aby cały proces przebiegł sprawnie i bezproblemowo.
Podstawowym celem, jaki ma roczny przegląd techniczny samochodu, jest weryfikacja, czy pojazd spełnia normy bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Diagnosta na Stacji Kontroli Pojazdów (SKP) przeprowadza szczegółową inspekcję kluczowych podzespołów. Badanie nie jest powierzchowne – obejmuje zarówno elementy widoczne gołym okiem, jak i te, których sprawność można ocenić tylko przy użyciu specjalistycznego sprzętu. Zakres kontroli jest ściśle określony przepisami i jednolity w całym kraju.
Podczas badania diagnosta skrupulatnie sprawdza: identyfikację pojazdu (zgodność numeru VIN z dowodem rejestracyjnym), stan ogumienia (głębokość bieżnika, uszkodzenia), oświetlenie (działanie i prawidłowe ustawienie wszystkich świateł), układ hamulcowy (siła i równomierność hamowania), zawieszenie i układ kierowniczy (luzy, stan amortyzatorów), układ wydechowy (szczelność, głośność, emisja spalin), a także stan nadwozia (korozja elementów nośnych, ostre krawędzie) oraz obowiązkowe wyposażenie, takie jak gaśnica i trójkąt ostrzegawczy.
Odpowiednie przygotowanie do przeglądu technicznego może zaoszczędzić czas, pieniądze i nerwy. Wiele potencjalnych usterek, które mogłyby skutkować negatywnym wynikiem, kierowca jest w stanie zdiagnozować i usunąć samodzielnie, bez konieczności wizyty w warsztacie. Poświęcenie kilkunastu minut na sprawdzenie podstawowych elementów znacząco zwiększa szansę na pomyślne przejście badania za pierwszym razem. Poniższa lista kontrolna pomoże w samodzielnej weryfikacji pojazdu.
Formalności związane z badaniem technicznym zostały uproszczone do minimum. Kluczowe jest, aby posiadać przy sobie podstawowy dokument pojazdu. Warto pamiętać, że diagnosta ma obowiązek zweryfikować tożsamość samochodu, dlatego dane w systemie muszą zgadzać się ze stanem faktycznym. Upewnij się, że masz wszystko, zanim udasz się na stację kontroli, aby uniknąć niepotrzebnej straty czasu.
Podstawowe dokumenty do przeglądu samochodu to przede wszystkim dowód rejestracyjny. To w nim diagnosta potwierdzi wykonanie badania. W przypadku pojazdów z instalacją gazową LPG/CNG, niezbędne będzie również świadectwo legalizacji zbiornika gazowego (tzw. paszport butli). Jeśli przegląd wykonywany jest po terminie, a policja zatrzymała dowód rejestracyjny, należy przedstawić diagnoście odpowiednie pokwitowanie. Po pozytywnym wyniku badania dane są natychmiast wprowadzane do bazy CEPiK (Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców).
Wizyta na Stacji Kontroli Pojazdów przebiega według ustalonego schematu. Po przyjeździe i przekazaniu diagnoście dokumentów, proces badania rozpoczyna się od weryfikacji danych. Następnie diagnosta prosi o wjechanie na stanowisko diagnostyczne, gdzie krok po kroku sprawdzane są poszczególne układy pojazdu. Cała procedura dla samochodu osobowego trwa zazwyczaj od 20 do 30 minut. Kierowca jest często proszony o współpracę, np. włączenie odpowiednich świateł czy naciśnięcie pedału hamulca.
Badanie rozpoczyna się od sprawdzenia oświetlenia i jego ustawienia za pomocą specjalnego przyrządu. Następnie samochód wjeżdża na rolki hamulcowe, gdzie mierzona jest siła i równomierność hamowania kół na obu osiach oraz działanie hamulca postojowego. Kolejnym etapem jest kontrola zawieszenia na tzw. „szarpakach”, które symulują nierówności i pozwalają wykryć ewentualne luzy. Pojazd jest podnoszony, aby diagnosta mógł ocenić stan podwozia, układu wydechowego i przewodów hamulcowych. Na końcu sprawdzana jest emisja spalin przy pomocy analizatora. Jeśli wszystkie przegląd samochodu wymagania są spełnione, diagnosta podbija pieczątkę w dowodzie rejestracyjnym.
Negatywny wynik badania technicznego nie oznacza końca świata ani konieczności kasacji pojazdu. Jest to informacja dla właściciela, że w samochodzie wykryto usterki, które należy usunąć. Sposób postępowania zależy od kategorii, do jakiej diagnosta zakwalifikował wykryte wady. Prawo przewiduje jasną ścieżkę postępowania, dając kierowcy czas na wykonanie niezbędnych napraw i ponowną kontrolę.
Diagnosta może zakwalifikować usterki do jednej z trzech grup. Usterki drobne to niewielkie wady, które nie mają istotnego wpływu na bezpieczeństwo (np. przepalona żarówka podświetlenia tablicy). Badanie jest zaliczone, ale z zaleceniem usunięcia usterki. Usterki istotne to takie, które mogą zagrażać bezpieczeństwu (np. znaczne luzy w zawieszeniu, nierówna siła hamowania). W takim przypadku wynik jest negatywny, a kierowca ma 14 dni na naprawę i powrót na ponowne badanie (często tylko sprawdzanego elementu, co jest tańsze). Najpoważniejsze są usterki stwarzające zagrożenie (np. wycieki paliwa, pęknięta tarcza hamulcowa). W tej sytuacji diagnosta zatrzymuje dowód rejestracyjny elektronicznie w systemie i wystawia zaświadczenie, z którym można pojechać tylko do warsztatu. Po naprawie należy wykonać pełne badanie techniczne.
Cena za standardowe badanie techniczne samochodu osobowego o masie do 3,5 tony jest stała i wynosi 98 zł. Jeśli samochód posiada instalację gazową, do tej kwoty należy doliczyć 64 zł za badanie specjalistyczne. W przypadku ponownego badania po wykryciu usterek, opłaty są niższe i zależą od sprawdzanego elementu.
Jazda bez ważnego badania technicznego podczas kontroli drogowej skutkuje mandatem w wysokości od 1500 zł do 5000 zł. Policjant zatrzyma również elektronicznie dowód rejestracyjny i może uniemożliwić dalszą jazdę, jeśli stan pojazdu budzi zastrzeżenia. Brak przeglądu może być też podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela.
Aby skorzystać z tańszego, częściowego badania sprawdzającego tylko usuniętą usterkę, należy wrócić do tej samej Stacji Kontroli Pojazdów w ciągu 14 dni. Można pojechać na inną stację, ale tam konieczne będzie wykonanie i opłacenie pełnego, ponownego badania technicznego.
Termin ważności badania technicznego jest wbity w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Można go również sprawdzić online za pośrednictwem usługi „Historia Pojazdu” na stronie gov.pl lub w aplikacji mObywatel, gdzie dostępne są dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów.
Tak, diagnosta ma prawo odmówić przeprowadzenia badania technicznego, jeśli pojazd jest w stanie, który uniemożliwia bezpieczne przeprowadzenie kontroli. Może to dotyczyć na przykład znacznych wycieków płynów eksploatacyjnych lub stanu zagrażającego zawaleniem się podnośnika.